Harun Soltanov, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Dünən axşam "Gənc tamaşaçılar teatrı"nda "Leyli və Məcnun" tamaşasına baxdıqdan sonra, teatrın qaranlıq salonundan çıxarkən, sevgilim qoluma girdi və soruşdu ki, "Harun, səncə, Məcnun bizim dövrümüzdə yaşasaydı, necə olardı?" Sevgilimgilin evinə qədər yol boyu susdum...

O gecə yataqda uzandım və sual başımın içində dönürdü. Səhər oyanıb, ilk dəfə olaraq bu sözləri yazdım: O, heç kim tərəfindən tanınmazdı. Çünki bu dövr dəliliyi deyil, hisslərini gizlədə bilməməyi cəzalandırır. Məcnun bu gün səhrada deyil, ofis binalarının arasında, metro qatarlarının içində yaşayardı. Ən qorxuncu olan da budur, onun ağrısı heç bir epik şeirdə deyil, gündəlik həyatın sakit əzabında gizlənərdi. O, Leylini itirməzdi, onu heç vaxt tam əldə edə bilməzdi. Mesajları cavabsız, sözləri "sonra"lara qalardı. Məcnun başa düşərdi ki, bu dövrdə insanı öldürən ayrılıq deyil, heç bitməyən bir qeyri-müəyyənlikdir.

Ona eşq deyilməzdi. Ona diaqnoz qoyardılar. Onun sevgisini təhlil edər, kateqoriyalara bölər, amma heç vaxt duymazdılar. Çünki bizim dövrümüz hər şeyi ölçür, amma heç nəyi başa düşmür.

 Əgər Məcnun bu dövrdə yaşasaydı, onu heç kim tanımazdı. Çünki bu dövr dəli olanları yox, hisslərini gizlədə bilməyənləri cəzalandırır. O, səhrada çılpaq ayaqla gəzməzdi. O, şəhərin içində, işə gedən insanların arasında, qulaqcıqsız, başı aşağı gəzərdi. Və bu, daha qorxulu olardı.

Məcnun bu dövrdə sevgi üçün yox, yaşamaq üçün izah verməli olardı. "Niyə belə düşünürsən?", "Niyə buraxmırsan?"  "Niyə hamı kimi deyilsən?"  sualları onun gündəlik çörəyi olardı. Çünki müasir insan üçün problem ağrı deyil, problemin izahıdır. Əgər dərdini sübut edə bilmirsənsə, deməli, o yoxdur.

O, Leylini itirməzdi. Əslində, onu heç vaxt tam əldə etməzdi. Mesajlar yarımçıq qalardı, səs yazıları dinlənməzdi, "sonra danışarıq" lar heç vaxt "sonra" ya çevrilməzdi. Və Məcnun anlayardı ki, bu dövrdə insanı öldürən ayrılıq deyil, davam edən qeyri-müəyyənlikdir.

O, gecələr yatmazdı. Amma bunun adı eşq olmazdı. Buna "overthinking" , "emosional asılılıq" , " travma" deyərdilər. Ona diaqnoz qoyardılar, amma mənasını soruşmazdılar. Çünki bu dövr hər şeyi ölçür, amma heç nəyi başa düşmür.

Məcnun bir gün güzgüyə baxıb özünü tanımazdı. Çünki bu dünya insana yavaş-yavaş öyrədir ki, sən olmaq istədiyin deyil, dözə bildiyin qədərsən. O isə dözmək üçün yaradılmamışdı. O, ya tam sevərdi, ya da heç. Və bu "tamlıq" bu dövrdə təhlükəlidir.

Ətrafındakılar ona "özünü seç"  deyərdi. Amma o bilirdi ki, bəzi insanlar özlərini seçəndə içlərindəki ən vacib şeyi öldürürlər. O, rahat yaşaya bilərdi. Amma yaşamaqla var olmaq arasındakı fərqi bilirdi. Və bu bilik onu tək qoyurdu.

Məcnun bu dövrdə tək qalardı, amma yalnızlıqdan deyil, uyğunsuzluqdan. O, sürətli münasibətlər dünyasında yavaş sevərdi. Keçici hisslər içində qalıcı ağrı daşıyardı. Hamı "keçdi"  deyəndə, o "qalır" dı. Və qalmaq bu dövrdə ən böyük günahdır.

Bəlkə də bir gün o da susardı. Paylaşmazdı, danışmazdı, izah etməzdi. Amma bu sağalmaq olmazdı. Bu, sadəcə yorulmaq olardı. Çünki bəzi insanlar sağalmır, sadəcə daha az görünürlər.

Əgər Məcnun bu gün yaşasaydı, onu xilas edən olmazdı. Çünki bu dövr xilas etmir. Bu dövr uyğunlaşdırır. O isə uyğunlaşmaq istəməzdi. O, öz dərdi ilə yaşamağa razı idi. Çünki bəzi ağrılar insanın son qalasıdır.

Və bəlkə də ən qorxulusu budur:

Məcnun bu dövrdə ölməzdi. Sadəcə yavaş-yavaş silinərdi....

Teatr pərdəsi enəndə hamı ayağa qalxır. Rəvayət bitir. Amma bizim Məcnunun pərdəsi heç enmir. O, hər gün yenidən qalxır, eyni geyimi geyinir, eyni küçələrdən keçir və sakitcə soruşur: "Bu gün, Leyli?" Cavab həmişə eynidir, bir səssizlik. Amma o, susmağı öyrənmir. Sadəcə, artıq gözləməyi dayandırır. Çünki gözləmək də bir növ ümiddir. O isə ümidi də itirib. Bəlkə də, bir gün o küçədən keçəndə, qarşıdakı binaın şüşəsində öz əksini görüb dayanar. İçəridə işləyən, telefonu ilə məşğul olan, "normal" insanların silsiləsində özünü seçə bilməz. Orada heç kim yoxdur. Yalnız boş bir yer, sakit bir nöqtə.

  Və bəlkə də həqiqi faciə budur. Məcnun bu dövrdə ölmür. O, sadəcə, bir gün güzgüdə özünə baxmağı dayandırır. Və heç kəs də fərqinə varmır....

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(03.02.2026)