Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"

“Güllələnmə təxirə salınır!”

Rejissor: Ələkbər Muradov

Çəkilmə ili: 2002/2003

Janr: Dram, kriminal motivli bədii film

Studiyası: “Azərbaycanfilm” kinostudiyası

“Güllələnmə təxirə salınır!” sadəcə kriminal hekayə deyil — o, cəmiyyətin dərin qatlarına nüfuz edən, ədalət, qərəz və insanlıq məsələlərini diqqət mərkəzinə gətirən vizual sənət əsəridir. Rejissor Ələkbər Muradov bu ekran işində cəmiyyətdə tez-tez qarşılaşdığımız “qəhrəmanlıq və qanun arasındakı incə sınaq” fikrini realist və düşüncəli dillə əks etdirir. Film bizə xatırladır ki, bəzən ən böyük dilemmanı açıq düşmən yox, insanın öz vicdanı yaradır.

 Süjet — qanun, ədalət və vicdan

Filmin süjeti İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı Azərbaycanda baş verir. Bu dövrün ağır reallıqları insanları çətin qərarlar verməyə vadar etmişdi. Bir qrup gənc — varlıların əllərindən alınmış malları kasıblara paylayaraq və cəbhəyə gedən kişilərin arxasında qalan qadınların namusunu qoruyaraq fəaliyyət göstərir. Hüquqi baxımdan onların əməlləri “oğru” sayılır, amma camaat onların xeyirxah niyyətlərinə haqq qazandırır.

Bu gənclər qanunla sinxronlaşmayan yollar seçirlər, lakin film göstərir ki, insanlıq məhz bu ziddiyyətlərdən doğulur. Hər bir səhnə, hər bir dialoq — qanunla vicdan arasında incə tarazlıq yaratmaq üçün düşünülüb.

 Obrazlar və aktyor oyunu

Filmin obrazları yalnız rollar deyil — onlar qanun, ədalət və cəmiyyət qarşısında insan tipologiyasını əks etdirir. Baş qəhrəman “Xan” (Fuad Poladov) obrazı cəsur, lakin vicdanlı bir liderdir. O, qanunla ziddiyyət təşkil edən addımlar atır, amma məqsədi insanlara yardım və ədalətin bərpasıdır. Onun hər qərarı tamaşaçıya etik və sosial dilemmanı hiss etdirir.

Nəsibə Zeynalovanın Xanbacı rolu, Məlik Dadaşovun müstəntiq obrazı və digər aktyorların ifaları filmi daha inandırıcı edir. Onlar yalnız personaj deyil, dövrün insan portretini canlandırırlar. Tamaşaçı onların davranışında həm real həyatda qarşılaşdığı insanları, həm də cəmiyyətin daxili mürəkkəbliyini görür.

 Rejissor texnikası və dramatik gərginlik

Ələkbər Muradov gərginliyi yüksək səslərdə deyil, sükutda, baxışlarda və yarımçıq qalan cümlələrdə yaradır. Operator işləri, kamera bucaqları və musiqi ilə birləşərək, hər səhnəyə həm emosional, həm də düşüncəli ton verir. Film boyu hər kadr, hər dialoq vicdan və qanun arasındakı sınaq haqqında tamaşaçıya mesaj ötürür.

 Publisistik ton — film və cəmiyyət

“Güllələnmə təxirə salınır!” yalnız keçmiş hadisələri deyil, bugünkü cəmiyyətin dilemmasını da əks etdirir. Film göstərir ki:

Hüquq və ədalət bəzən ziddiyyət təşkil edir.

İnsanların vicdanı qanundan daha yüksək ola bilər.

Cəmiyyətin gözləntiləri ilə şəxsi seçim arasında sınaqlar mövcuddur.

Bu gün də insanlar qərarlarını eyni dilemmanın içində verirlər — “doğru” nədir, ədalət haradadır, vicdanın çağırışına necə əməl etmək olar? Film tamaşaçıya xatırladır ki, həyatda ən çətin seçimlər açıq düşmənlə deyil, daxili vicdanla üzləşdikdə yaranır.

 Tarixi və sosial kontekst

Filmin çəkildiyi dövr — 2002/2003-cü illər — Azərbaycan cəmiyyətində hüquq, qanun və ədalət məsələlərinin aktual olduğu bir vaxt idi. İnsanlar hüquqi sistemlə etika arasında tarazlıq tapmağa çalışırdılar. Film isə bu mövzunu dramatik, amma inandırıcı şəkildə təqdim edərək sosial dialoqa çağırır.

Hər bir səhnə — oğurluq, mühakimə, qisas və kömək — bu tarixi kontekstdə daha dərin mənalar daşıyır. Tamaşaçıya göstərilir ki, görünməz bir ədalət sistemi, vicdan və insanlıq prinsipləri qanundan da önəmli ola bilər.

Və nəhayət…

“Güllələnmə təxirə salınır!” filmi sadəcə kriminal hadisələrin ardıcıllığı deyil; o, qanun, vicdan və insanlıq arasındakı mürəkkəb dialoqdur. Hər baxış, hər söz və hər qərar tamaşaçıya düşünmək imkanı verir: Ədalət yalnız qanunla ölçülə bilərmi, yoxsa vicdanın çağırışı da bərabər dəyərə malikdir?

Film həm keçmişə, həm də bu günə işıq tutur və göstərir ki, insanlıq dilemması zamanla yox olmur — yalnız yeni formalar alır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(05.01.2026)