Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Bugünkü yazım Zəfər Gününü quru tarixi xronologiya kimi deyil, otuz il bir otağın küncündə qatlanıb qalan bir bayrağın öz doğma eyvanına qayıdış hekayəsi kimi anladır. Bəzən böyük tarixi hadisələri rəqəmlərlə yox, sadə bir insan taleyinin, yarımçıq qalmış xatirələrin və bir əşyanın səssiz şahidliyi ilə dərk etmək daha təsirli olur.

Qaranlıq sandıqdakı səssiz gözlənti

1990-cı illərin əvvəllərində Şuşadan, Laçından, Kəlbəcərdən, Ağdamdan çıxan insanların əksəriyyəti özü ilə yalnız iki şey götürə bilmişdi: evlərinin paslanmış dəmir açarlarını və qatlanmış üçrəngli bayraqlarını. O bayraqlar otuz il boyunca Bakının, Sumqayıtın, Gəncənin darısqal yataqxana otaqlarında, şkafların ən üst rəfində səssizcə gözlədi. Hər il eyni tarixlərdə tozları alındı, amma heç vaxt eyvanlardan asılmadı. Çünki o bayraqların tək bir ünvanı var idi: Cıdır düzü, İsa bulağı, Xudafərin körpüsü...

O illərdə böyüyən uşaqlar üçün Qarabağ yalnız babalarının gecələr danışdığı nağıllarda, divardan asılmış saralmış fotoşəkillərdə və bir də evin ən hörmətli yerində saxlanılan o qatlanmış bayrağın qatlarında yaşayırdı. Hər kəs bilirdi ki, bu gözlənti müvəqqətidir, bir gün o sandıqlar mütləq açılacaq.

Sükutu pozan addımlar

2020-ci ilin sentyabrında o uzun sükut pozuldu. Bu dəfə yollara düşənlər məcburi köçkünlər deyil, o köçkünlərin böyüyüb boya-başa çatmış, qəlbi intiqam və Vətən sevgisi ilə döyünən övladları idi. Onlar heç vaxt görmədikləri, havasını udmadıqları, amma hər qarışını əzbər bildikləri doğma torpaqlara doğru irəliləyirdilər.

Müharibənin 44 günü boyunca ön cəbhədə döyüşən əsgərlərlə arxa cəbhədə nəfəsini tutub xəbər gözləyən milyonlarla insan tək bir yumruğa çevrildi. Hər azad edilən kənd, hər qaldırılan bayraq otuz illik nisgilin üzərinə çəkilən bir xətt idi.

Qayalara dırmanan ümid

Noyabrın 8-də Şuşanın sıldırım qayalarına dırmanan Azərbaycan əsgərinin çantasındakı ən ağır yük silahı deyil, məhz o qatlanmış bayraq idi. Çünki o parça bir millətin sınmayan qürurunu, şəhidlərin yarımçıq qalmış arzularını və anaların dualarını daşıyırdı. Dumanlı Şuşa səmasında güllə yağışı altında qala bürcünə sancılan o bayraqla birlikdə təkcə bir şəhər azad olunmadı — otuz illik "məğlub xalq" psixologiyası darmadağın edildi, bir nəslin yarımçıq qalmış uşaqlığı tamamlandı.

Qanla suvarılan zəfər və əbədi borc

O bayraq öz doğma ünvanına asanlıqla çatmadı. Onun yolunu öz canları ilə açan minlərlə igid oğul oldu. Onlar bayraq enməsin deyə torpağa düşdülər, Vətən yaşasın deyə ölümsüzlüyə qovuşdular. Bu gün Qarabağ səmasında dalğalanan hər bir bayrağın rəngində şəhidlərimizin fədakarlığı, qazilərimizin sarsılmaz iradəsi yaşayır. Zəfər Günü həm də o qəhrəmanların ruhu qarşısında baş əydiyimiz, onların əmanətinə sahib çıxdığımız müqəddəs gündür.

Açarların qapılara qovuşduğu yeni dövr

Zəfər Günü təkcə hərbi qələbə deyil, həm də yaddaşın və həyatın bərpasıdır. Bu gün Füzuliyə, Laçına, Zəngilana, Şuşaya qayıdan hər bir ailənin əlindəki o köhnə açarlar artıq kədərli xatirə əşyası deyil, yeni həyatın başlanğıcıdır. Dağıdılmış divarların yerində ucalan müasir evlərin eyvanlarında dalğalanan bayraqlar isə artıq həsrətin yox, əbədi sahibliyin və sülhün rəmzidir.

8 Noyabr — səssiz gözləntinin bitdiyi, qatlanmış bayraqların açıldığı və tarixin öz ədalətli axarına qayıtdığı gündür. Bu bayraq bir daha heç vaxt qatlanmayacaq!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.11.2026)