Ömrü 20 ilə sığan qəhrəmanlıq dastanı: Şəhid Əlirza Rzayev
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycanın hərb tarixinə qızıl hərflərlə yazılan 44 günlük Vətən müharibəsi minlərlə gəncin qəhrəmanlıq hekayəsi ilə zəngindir. Lakin onların arasında elə talelər var ki, eşidəndə insan həm kədərlənir, həm də sonsuz qürur hissi keçirir. Belə unudulmaz talelərdən biri də doğum günü ilə şəhadət günü eyni tarixə – 29 sentyabr tarixinə təsadüf edən Salyan igidi, topçu Əlirza Rzayevə məxsusdur.
Vətənpərvər ailə mühiti və erkən illəri
Əlirza Rzayev 29 sentyabr 2000-ci ildə Salyan şəhərində anadan olmuşdur. Onun böyüdüyü evdə vətən sevgisi hər şeydən uca tutulurdu. Çünki ailənin təməli hərb və mübarizə ruhu ilə yoğrulmuşdu:
Atası Mehman Rzayev Birinci Qarabağ müharibəsinin fəal iştirakçısı olmuş, usta kimi çalışaraq övladlarını böyütmüş, lakin 2016-cı ildə ağır xəstəlikdən vəfat etmişdi.
Anası Gülnarə xanım dəmir yolunda işarəvermə və rabitə distansiyasında mühəndis kimi çalışaraq övladlarına həm ana, həm ata olmuşdur.
Qardaşı Fərid Rzayev isə 2016-cı ilin şanlı Aprel döyüşlərində manqa komandiri kimi düşmənə qarşı vuruşmuşdu.
Belə bir mühitdə böyüyən Əlirza, ilk təhsilini 10-cu sinfə qədər Salyan rayonundakı şəhid Azər Səfərov adına internat məktəbində almış, 11-ci sinfi isə Salyan şəhər 4 saylı tam orta məktəbində tamamlamışdır. Mülayim təbiəti, dostcanlılığı və sədaqəti ilə tay-tuşları arasında xüsusi hörmət qazanmışdı.
Təhsilini donduran vətən sevgisi
2018-ci ildə Əlirza Qərbi Kaspi Universitetinin nəzdində olan kollecə daxil olaraq "Vergi və vergitutma" ixtisası üzrə əyani təhsil almağa başlayır. Lakin daxilindəki vətənə xidmət etmək coşqusu onu rahat buraxmır. 2019-cu ildə təhsilini könüllü olaraq donduraraq həqiqi hərbi xidmətə yola düşür.
Hərbi xidmətə yola düşdüyü gün bütün məhəllə, dost-tanış onun həyətinə toplaşır. Əlirza və dostları, sonradan özü də şəhid olacaq dostu Coşqunun sintezatorda çaldığı bəstələrin sədaları altında qol qaldırıb oynayırlar. Bu gediş sanki bir qəhrəmanın xalqı tərəfindən uğurlanma mərasimi idi.
Murovda başlayan savaş və topçu rəşadəti
Əlirza Rzayev hərbi xidmətini Azərbaycanın ən çətin və strateji coğrafi nöqtələrindən birində – Murovda, düşmənlə təmas xəttində yerinə yetirirdi. 27 sentyabr 2020-ci ildə Vətən müharibəsi başlayanda Əlirza artıq təcrübəli bir əsgər idi. O, topçu hərbi ixtisası üzrə döyüş mövqeyi tutur.
Murov dağı yüksəkliyinin və Kəlbəcər, eləcə də Suqovuşan istiqamətində gedən ağır döyüşlərdə Əlirzanın idarə etdiyi top heyəti düşmən mövqelərinə sarsıdıcı, dəqiq zərbələr endirir. Gənc əsgər soyuqqanlılığı və sərrastlığı ilə döyüş yoldaşlarına örnək olur.
Ad günündə gələn şəhadət: "Ana" deyərək yumulan gözlər
29 sentyabr 2020-ci il. Əlirzanın 20 yaşının tamam olduğu gün idi. Anası Gülnarə xanım evdə onun üçün ad günü hədiyyəsi hazırlamışdı, lakin həmin an cəbhədə amansız döyüşlər gedirdi. Qızğın döyüş zamanı düşmən tərəfindən atılan artilleriya mərmisinin partlaması nəticəsində Əlirza ağır qəlpə yaraları alır.
Ərazidə atışma olduqca şiddətli olduğundan, döyüş yoldaşları yaralı Əlirzanı təxminən 4 saat ərzində atəş altından çıxara bilmirlər. Çoxlu qan itirən qəhrəmanımız sanitar hissəyə çatdırılsa da, artıq gec idi. O, son nəfəsində “Ana” deyərək gözlərini əbədi olaraq yumur və doğulduğu gündə ən uca zirvəyə – şəhadətə yüksəlir.
Hərbi ekspertlər və rəsmi sənədlər onun Goranboy/Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə sonadək fədakarlıq göstərdiyini qeyd edir.
Dövlət təltifləri və unudulmaz irs
Əlirza Rzayevin qanı yerdə qalmadı, uğrunda can verdiyi torpaqlar azad olundu. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin müvafiq sərəncamları ilə əsgər Rzayev ölümündən sonra aşağıdakı yüksək medallarla təltif edilmişdir:
"Vətən uğrunda" medalı
"Cəsur döyüşçü" medalı
"Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı
Anası Gülnarə xanım oğlundan bəhs edərkən bu sözləri deyir: "Şəhid unudulanda ölür, amma Əlirzanın və başqa şəhid balalarımızın adı unudulmayacaq. Mənim yeganə təsəllim torpaqlarımızın azad olunmasıdır".
Əlirza Rzayev 20 illik qısa ömrünə ad günü ilə möhürlənmiş böyük bir vətən dastanı sığdırdı. Doğulduğu gün xalqın qəlbində əbədi yaşamaq hüququ qazandı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(29.09.2026)
