Vətən nəğməli qəhrəman: Şəhid Xudayar Yusifzadənin ömür və şəhadət dastanı

Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

Azərbaycanın müasir hərb tarixində elə simalar var ki, onlar təkcə göstərdikləri hərbi şücaətlərlə deyil, həm də geriyə qoyduqları mənəvi mirasla xalqın yaddaşına əbədi həkk olunurlar. 44 günlük Vətən Müharibəsinin simvollarından birinə, bütöv bir millətin rəmzi nəğməsinə çevrilən Dövlət Sərhəd Xidmətinin kiçik giziri, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Xudayar Yusifzadə məhz belə qəhrəmanlardandır. Döyüşdən az öncə bəstəkar Əli Səlimovun "Vətən yaxşıdır" mahnısını özünəməxsus yanğı və mərdliklə oxuması, onu Azərbaycan hərb tarixinin unudulmaz "Xudayar təsnifi" kimi tarixə saldı.

Atasız böyüyən, musiqi ilə yoğrulan gənclik

Xudayar Müslüm oğlu Yusifzadə 15 iyul 1998-ci ildə Bərdə şəhərində dünyaya göz açmışdır. Onun həyatı hələ doğulduğu ilk günlərdən çətin sınaqlarla başladı. Xudayarın doğumundan cəmi 24 gün sonra atası — Bərdənin tanınmış qarmon ifaçısı Müslüm Yusifzadə vəfat etdi. Anası Radə xanım dörd övladını çətinliklərlə, lakin vətənpərvər ruhda böyütdü.

Uşaqlıq illərində Bərdə şəhər 1 nömrəli uşaq incəsənət məktəbində xanəndəlik ixtisası üzrə təhsil alan Xudayarın ecazkar və məlahətli səsi var idi. O, muğamlarımızı, xalq mahnılarımızı böyük məharətlə ifa edirdi. Bərdə şəhər bələdiyyəsinin nəzdindəki humanitar kolleci bitirdikdən sonra musiqi sahəsindəki gələcəyini və qəlbindəki gizli hərbi eşqi birləşdirəcək addımı atdı.

Sərhəd qoşunlarından ön cəbhəyə

Hərbi xidmətini bitirdikdən sonra Xudayar Yusifzadə mülki həyatda qala bilmədi. Daxilindəki vətən sevgisi onu yenidən orduya səslədi və o, sənədlərini Dövlət Sərhəd Xidmətinə (DSX) təqdim etdi. Kursları uğurla başa vuraraq kiçik gizir rütbəsi aldı və Astara rayonunda yerləşən sərhəd zastavalarından birində xidmətə başladı.

2020-ci il sentyabrın 27-də Vətən Müharibəsi başlayanda Xudayar dərhal könüllü olaraq ön cəbhəyə yollanmaq üçün müraciət etdi. O, DSX-nin xüsusi təyinatlı çevik qüvvələrinin tərkibində ən ağır və strateji əməliyyatlara qatıldı.

Murovdağdan Zəngilana: döyüş yolu

Xudayar Yusifzadə müharibənin ilk günlərindən etibarən misilsiz cəsarət nümayiş etdirdi. Onun döyüş marşrutu Azərbaycanın azadlıq xəritəsi idi:

Murovdağ və Füzuli: Müharibənin ilk və ən keçilməz istehkamlarının yarılmasında iştirak etdi.

 Cəbrayıl və Hadrut: Düşmən qüvvələrinin mühasirəyə alınmasında və məhv edilməsində böyük şücaət göstərdi.

 Zəngilan döyüşləri: Zəngilan rayonunun və strateji Ağbənd qəsəbəsinin azad edilməsi uğrunda gedən əməliyyatlara qatıldı. O, döyüş yoldaşları arasında həm iti zəkası, həm də sarsılmaz döyüş ruhu ilə fərqlənirdi.

 Əbədiyyətə ucalan nəğmə və şəhadət

Zəngilan rayonunun Ağbənd qəsəbəsi istiqamətində gedən ağır və həlledici döyüşlərin birindən öncə Xudayar döyüş yoldaşlarının xahişi ilə telefon kamerasının qarşısına keçdi. Üzündəki məğrurluq və səmimiyyətlə Xan Şuşinskinin repertuarından olan "Vətən yaxşıdır" mahnısını oxumağa başladı:

"Dumanlı dağların başında durdum,

Dumandan özümə bir xeymə qurdum..."

Bu ifa sadəcə bir mahnı deyil, sanki şəhadətə gedən igidin vətənə və torpağa vida simfoniyası idi. Bu videonun çəkilişindən qısa müddət sonra — 22 oktyabr 2020-ci il tarixində Ağbənd qəsəbəsi uğrunda gedən şiddətli döyüşlərdə xəsarət alan Xudayar Yusifzadə qəhrəmancasına şəhid oldu. O, Bərdə şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn edildi.

 "Xudayar Təsnifi" və milli irs

Xudayarın şəhidliyindən sonra onun səngərdə çəkilmiş ifa videosu sosial şəbəkələrdə sürətlə yayıldı. Bu səs milyonlarla insanın qəlbinə toxundu, müharibənin gedişatında ordumuza və xalqımıza böyük ruh yüksəkliyi bəxş etdi. Tanınmış bəstəkarlar və xanəndələr bu ifanı musiqi tariximizə "Xudayar təsnifi" adı ilə daxil etdilər.

Onun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün Bakıda və Bərdədə büstləri ucaldıldı, adına küçələr verildi. Xudayar xalqın qəlbində həm əlində silah tutan cəsur əsgər, həm də vətəni tərənnüm edən sənətkar kimi qaldı.

Əbədi ehtiram və dövlət təltifləri

Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində göstərdiyi müstəsna xidmətlərə və döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirərkən nümayiş etdirdiyi rəşadətə görə kiçik gizir Xudayar Yusifzadə ölümündən sonra ən ali mükafatlara layiq görülmüşdür:

 "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı (9 dekabr 2020, ölümündən sonra)

 "Vətən uğrunda" medalı

 "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı

 "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı

Xudayar Yusifzadə cəmi 22 illik ömrünə bütöv bir millətin sevgisini və unudulmaz qəhrəmanlıq tarixini sığdırmağı bacardı. Onun səsi də, adı da Qarabağ səmalarında əbədi dalğalanacaq. Ruhu şad olsun!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(15.07.2026)