Nərgiz M.Mustafayeva,
Gəncə Dövlət Universitetinin magistrantı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
Qərb bölgəsində etnoturizm sadəcə tarixi binalara baxmaq deyil, o, şəhər məhəllələrindən başlayıb dağ yaylaqlarına qədər uzanan canlı elat həyatına qoşulmaqdır. Gəncənin sənətkar məhəllələrindən başlayan bu etnik marşrut Göygölün alman-dağ kənd irsindən keçərək Daşkəsənin sıldırım qayaları və geniş otlaqları arasında yerləşən Qabaqtəpə, Tapan və Xoşbulaq kimi əfsanəvi elat məskənlərində öz zirvəsinə çatır.
Şəhərdən dağlara doğru irəlilədikcə Göygöl (Helenendorf) mühiti qarşılayır. Göygöl - Azərbaycanın etnoturizm xəritəsində iki fərqli sivilizasiyanın qovuşduğu nadir bir vahədir. Şəhər mərkəzindəki 150 illik alman evləri, kərpic döşəməli küçələr və köhnə şərab zirzəmiləri Avropa irsini yaşatdığı halda, Toğana və Topalhəsənli kimi dağ kəndləri Qafqazın saf elat qonaqpərvərliyini, dağ-kənd həyatını və zəngin mətbəx ənənələrini bu günə daşıyır. Bu sintetik mühit Göygölü həm tarix, həm də canlı etnik təcrübə həvəskarları üçün əvəzsiz bir məkana çevirir.
Daşkəsənin Qabaqtəpə ərazisi və Tapan kəndi etnoturistlər üçün arxaik kənd həyatının və dağ etnoqrafiyasının toxunulmamış xəzinəsidir.
Tapan kəndi özünün silsilə təpələri, geniştərəkəmə otlaqları və kənd boyunca düzülmüş ot tayaları ilə məşhurdur. Buraya gələn turist kənd camaatının gündəlik qayğılarına - təsərrüfat işlərinə, odun yarılmasına, bulaqdan su gətirilməsinə və axşamlar kənd sobalarının qalanmasına şahid olur.
Daşkəsənin etnoturizm baxımından ən gözəl nöqtəsi Xoşbulaq yaylağıdır. Əsrlər boyu Qərb bölgəsinin əsas elat (tərəkəmə) köç yolu olan Xoşbulaq, bu gün də canlı yaylaq həyatının mərkəzidir.Yay aylarında Xoşbulağa köçən elat ailələrinin qurduğu keçə alaçıqlar etnoturistlər üçün əsl “yaşayan etno-otellər”dir. Alaçıqda keçə üzərində oturub kösöv çayı içmək, aşıq havalarını dinləmək etnik turizmin ən səmimi hissəsidir.
Xoşbulaqda etnoturistlər birbaşa təsərrüfatın içinə daxil olurlar. Səhər tezdən inək və qoyunların sağılması, ağac nehrələrdə kərə yağının çalxalanması və motal pendirinin quyulanması prosesində turistlər şəxsən iştirak edirlər. Sac üzərində bişən təzə yuxalar, dağ otlarından (əvəlik, kəngər) hazırlanan təamlar və təbii dağ balı ilə bəzədilən Xoşbulaq süfrəsi əvəzolunmaz qastronomik təcrübədir.
Qərb bölgəsinin etnoturizm xəritəsi saf elat köklərindən ibarət təkrarolunmaz bir zəncirdir. Bu marşrut müasir turistə təkcə istirahət və təbiət vəd etmir, onları Azərbaycan xalqının əsrlərlə formalaşmış ruhu və məişət kökləri ilə qovuşdurur.
Qeyd: Məqalə müəllifin etnoturizm sahəsindəki tədqiqatları, regional turizm potensialının təhlili və yerli etnoqrafik mənbələr əsasında hazırlanmışdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(17.08.2026)
