Nərgiz M.Mustafayeva, Gəncə

“Ədəbiyyat və incəsənət”

Müasir dünyada turizm anlayışı tamamilə dəyişir. Artıq insanlar sadəcə beş ulduzlu otellərdə dincəlmək və ya çoxlu insanın axın etdiyi populyar məkanlarda şəkil çəkdirməklə kifayətlənmirlər. Müasir səyahətçilər getdikləri yerin “ruhunu” hiss etmək, yerli xalqların gündəlik reallığını yaşamaq və fərqli mədəniyyətlərlə dərindən tanış olmaq istəyirlər. Məhz bu axtarış son illərin ən rəngarəng, orijinal və sürətlə inkişaf edən qollarından birini - etnoturizmi (etnik turizmi) ön plana çıxarıb.

​Bəs Etnoturizm Nədir? Etnoturizm - səyahətçilərin müəyyən bir bölgənin yerli əhalisinin adət-ənənələri, məişəti, dili, folkloru, mətbəxi və sənətkarlığı ilə yaxından tanış olması məqsədilə etdikləri səfərlərdir. Bu turizm növündə səyahətçilər sadəcə kənardan izləyən bir müşahidəçi deyil, prosesin canlı iştirakçısı olurlar. Məsələn, turist bir kənd evində gecələyir, yerli xalqla birlikdə təndir çörəyi bişirir, unudulmaqda olan sənətlərin sirlərini öyrənir və ya qədim ritualların icrasına şahidlik edirlər.

Rəqəmsallaşma və qloballaşma dünyanı eyniləşdirdikcə, insanlar unikallığa, köklərə və səmimiyyətə daha çox can atırlar. Etnoturizm insanlara “rəqəmsal detoks” etmək və fərqli mədəniyyətlərin çoxəsrlik müdrikliyini kəşf etmək şansı verir.

​Etnoturizm sadəcə muzeylərdəki qədim eksponatları seyr etmək demək deyil. Onun əsl fəlsəfəsi “yaşayan mədəniyyət” və qeyri-maddi irslə təmasdadır.

​Yerli əfsanələr, nağıllar, mövsüm ritualları (məsələn, səməni cücərdilməsi, çərşənbə adətləri) etnoturizmin görünməyən tərəfidir. Səyahətçi bir axşam ocaq kənarında yerli ağsaqqaldan qədim bir inancın hekayəsini dinləyəndə, o mədəniyyətin bir parçasına çevrilir.

​Bundan əlavvə Yaylaq festivalları, yerli sənətkarlıq yarmarkaları və milli oyunlar qeyri-maddi mədəni irsi həm qoruyub saxlamaq, həm də turistlərə vizual və emosional şəkildə ötürmək üçün ən yaxşı etnoturizm alətləridir.

Mədəniyyətini qoruyub gələcəyə daşıyan xalqlar üçün etnoturizm sadəcə bir gəlir mənbəyi deyil, öz kimliyini dünyaya tanıtmağın ən səmimi yoludur. Unutmayaq ki, hər bir adət-ənənə, hər bir sənətkarlıq nümunəsi və hər bir folklor mətni kəşf edilməyi gözləyən canlı bir xəzinədir.

Qeyd: Məqalə müəllifin etnoturizm sahəsindəki tədqiqatları, regional turizm potensialının təhlili və yerli etnoqrafik mənbələr əsasında hazırlanmışdır.  

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.07.2026)