Günün ədəbiyyat adı – İvan Krılov Featured

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Sovet dönəmində uşaqlıqdan məktəblilərimiz Krılovun təmsillərini əzbərdən bilirdi. İndi müstəqillik dövrüdür, Krılov gündəmdə deyil. Amma bu rus təmsilçisi həqiqətən də dünya ədəbiyyatında öz izini qoyubdur.

 

Bu gün anım günü qeyd edilən İvan Andreyeviç Krılov (13 fevral 1769 – 21 noyabr 1844) — rus yazıçısı, şair, dramaturq, jurnalist və təmsil ustasıdır. O, rus ədəbiyyatının ən məşhur təmsilçilərindən biri hesab olunur. Əsasən heyvanların və müxtəlif obrazların dili ilə insan xarakterini, cəmiyyətin problemlərini və sosial ədalətsizlikləri təsvir edən təmsilləri ilə tanınır.

İvan Krılov 13 fevral 1769-cu ildə Moskva şəhərində kasıb hərbçi ailəsində anadan olub. Atası hərbi qulluqçu idi.

Atasının erkən vəfatından sonra ailə maddi çətinliklərlə üzləşib. Krılov uşaqlıq illərində müntəzəm və sistemli təhsil ala bilməsə də, mütaliəyə böyük maraq göstərib. O, öz üzərində çalışaraq rus dili ilə yanaşı, fransız və italyan dillərini də öyrənib. Ədəbi fəaliyyətinə dramaturq kimi başlayıb. İlk illərdə komediyalar, pyeslər və satirik əsərlər yazıb. Jurnalistika ilə də məşğul olub, satirik jurnalların nəşrində iştirak edib.

1805-ci ildən etibarən fransız təmsilçisi Jan de Lafontenin əsərlərini tərcümə etməyə başlayıb. Lakin sonralar özünəməxsus təmsillər yazmağa üstünlük verib. 1809-cu ildə onun ilk təmsillər toplusu nəşr olunub. Bu kitab böyük maraqla qarşılanıb və Krılovun ədəbiyyatda tanınmasına səbəb olub. Sonrakı illərdə təxminən 200 təmsil qələmə alıb. 1812–1841-ci illərdə Sankt-Peterburqdakı İmperator İctimai Kitabxanasında çalışıb.

1811-ci ildə Rusiya Akademiyasının üzvü seçilib.

 Krılovun yaradıcılığında heyvan obrazları vasitəsilə insanların xəsisliyi, lovğalığı, tənbəlliyi, paxıllığı, tamahkarlığı və ikiüzlülüyü tənqid olunur.

 

Onun məşhur təmsilləri:

The Crow and the Fox — Qarğa və Tülkü.

The Dragonfly and the Ant — İynəcən və Qarışqa.

The Swan, the Pike and the Crawfish — Qu quşu, Durna balığı və Xərçəng.

The Quartet — Kvartet.

The Wolf and the Lamb — Canavar və Quzu.

The Elephant and the Pug — Fil və Mops.

The Monkey and the Glasses — Meymun və Eynək.

The Donkey and the Nightingale — Eşşək və Bülbül.

The Cuckoo and the Rooster — Ququ quşu və Xoruz.

The Fox and the Grapes — Tülkü və Üzümlər.

 

Yaradıcılığının əsas xüsusiyyətləri

Satira: Cəmiyyətdəki nöqsanları və insanların mənfi xüsusiyyətlərini yumor vasitəsilə tənqid edirdi.

Alleqoriya: Heyvan obrazlarından istifadə etməklə insan münasibətlərini təsvir edirdi.

Həyat dərsləri: Təmsillərinin sonunda oxucunu düşündürən mənəvi nəticələr verirdi.

Sadə dil: Xalq danışıq dilinə yaxın, anlaşıqlı və yaddaqalan ifadələrdən istifadə edirdi.

 

İvan Krılov rus təmsilçilik məktəbinin ən mühüm nümayəndələrindən biridir. Onun əsərləri müxtəlif dillərə tərcümə olunub, məktəb dərsliklərinə daxil edilib və nəsillər boyu oxunub. Krılovun yaradıcılığı yalnız uşaqlar üçün deyil, böyüklər üçün də əhəmiyyətlidir. Çünki onun təmsillərində təsvir edilən insan xarakterləri, ictimai münasibətlər və mənəvi problemlər bu gün də aktuallığını qoruyur. Krılovun bəzi təmsillərindəki ifadələr zamanla rus dilində atalar sözləri və zərb-məsəllər kimi işlənməyə başlayıb.

İvan Krılov 21 noyabr 1844-cü ildə Sankt-Peterburqda vəfat edib. O, Tixvin qəbiristanlığında dəfn olunub.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(21.11.2026)

 

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.