Postmodernin ən tanınmış nümayəndələrindən olan Don DeLillo Featured

İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

 

Gününədəbiyyatadı - DonDeLillo. Amerikalı yazıçı, romançı, dramaturq və esseist. O, XX və XXI əsr Amerika ədəbiyyatının ən mühüm nümayəndələrindən biri, postmodern ədəbiyyatın tanınmış simalarındandır. Don DeLillo 20 noyabr 1936-cı ildə ABŞ-ın Nyu-York şəhərində, Bronks rayonunda italyan mənşəli ailədə dünyaya gəlib. Onun tam adı Donald Riçard DeLillodur (Donald Richard DeLillo).

 

Uşaqlıq və gənclik illərini Bronksda keçirən DeLillo Fordham Universitetində təhsil alıb. 1958-ci ildə universiteti bitirərək kommunikasiya sənəti üzrə bakalavr dərəcəsi əldə edib. Yazıçılığa başlamazdan əvvəl reklam sahəsində çalışıb. Nyu-Yorkda yerləşən Ogilvy & Mather reklam agentliyində kopirayter kimi işləyib. Bu təcrübə onun dil, kütləvi informasiya vasitələri, reklam və istehlak cəmiyyəti haqqında düşüncələrinə təsir göstərib.

1960-cı illərdə bədii yaradıcılığa daha ciddi şəkildə yönələn DeLillo ilk romanı olan Americana əsərini 1971-ci ildə nəşr etdirib. 1985-ci ildə çap olunan White Noise romanı ona geniş şöhrət qazandırıb. Bu əsər 1985-ci ildə ABŞ-ın nüfuzlu Milli Kitab Mükafatına layiq görülüb. 

 

Don DeLillonun əsərlərində əsasən aşağıdakı mövzulara rast gəlinir:

Müasir cəmiyyət və insan münasibətləri;

İstehlakçılıq və kapitalizm;

Siyasi hakimiyyət və ideologiyalar;

Kütləvi informasiya vasitələrinin təsiri;

Terrorizm və müharibələr;

Texnologiyanın insan həyatına təsiri;

Ölüm, qorxu və insan psixologiyası;

Şəxsiyyət, yaddaş və zaman.

 

Onun əsərləri yalnız hadisələrin təsviri ilə məhdudlaşmır. Yazıçı müasir insanın daxili dünyasını, cəmiyyətin ziddiyyətlərini və texnologiyanın insanların düşüncəsinə təsirini araşdırır.

 

Don DeLillonun tanınmış əsərləri:

Americana (1971) — Amerika.

End Zone (1972) — Son zona.

Great Jones Street (1973) — Qreyt Cons küçəsi.

Ratner's Star (1976) — Ratnerin ulduzu.

Players (1977) — Oyunçular.

Running Dog (1978) — Qaçan it.

The Names (1982) — Adlar.

White Noise (1985) — Ağ səs-küy.

Libra (1988) — Tərəzi.

Mao II (1991) — Mao II.

Underworld (1997) — Yeraltı dünya.

The Body Artist (2001) — Bədən sənətçisi.

Cosmopolis (2003) — Kosmopolis.

Falling Man (2007) — Yıxılan adam.

Point Omega (2010) — Omeqa nöqtəsi.

Zero K (2016) — Sıfır K.

The Silence (2020) — Sükut.

 

Ən məşhur əsərləri haqqında

White Noise (Ağ səs-küy, 1985)

Yazıçının ən məşhur romanıdır. Əsərdə müasir həyat, ölüm qorxusu, istehlakçılıq, televiziya və texnologiyanın insanlara təsiri təsvir olunur. 1985-ci ildə Milli Kitab Mükafatını qazanıb.

 

Libra (Tərəzi, 1988)

ABŞ prezidenti Con Kennedinin qətlə yetirilməsi hadisəsi ətrafında qurulmuş romandır. Əsərdə tarixi hadisələr, siyasi sui-qəsdlər və insan psixologiyası araşdırılır.

 

Mao II (Mao II, 1991)

Kütləvi informasiya vasitələrinin, siyasi ideologiyaların və terrorizmin cəmiyyətə təsirindən bəhs edir. Əsər 1992-ci ildə PEN/Faulkner mükafatına layiq görülüb.

 

Underworld (Yeraltı dünya, 1997)

Yazıçının ən böyük və əhatəli romanlarından biridir. XX əsrin ikinci yarısında Amerika cəmiyyətinin siyasi, sosial və mədəni dəyişikliklərini əks etdirir.

 

Falling Man (Yıxılan adam, 2007)

11 sentyabr 2001-ci il terror hücumlarından sonra Amerika cəmiyyətində yaranan psixoloji sarsıntıları, qorxunu və insanların həyatındakı dəyişiklikləri təsvir edir.

 

Don DeLillo uzunmüddətli ədəbi fəaliyyəti ərzində çoxsaylı nüfuzlu mükafatlar qazanıb:

1985 — Milli Kitab Mükafatı (White Noise).

1992 — PEN/Faulkner Ədəbi Mükafatı (Mao II).

1999 — Yerusəlim Mükafatı.

2010 — PEN/Saul Bellow Amerika Bədii Ədəbiyyatında Nailiyyət Mükafatı.

2012 — Karl Sandburq Ədəbi Mükafatı.

2013 — Konqres Kitabxanasının Amerika Bədii Ədəbiyyatı Mükafatı.

2015 — Milli Kitab Fondunun Amerika Ədəbiyyatına Fəxri Töhfə Medalı.

2025 — Amerika İncəsənət və Ədəbiyyat Akademiyasının Bədii Ədəbiyyat üzrə Qızıl Medalı.

 

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.11.2026)

 

Sayt Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 2024-cü ildə “Qeyri-hökumət təşkilatları üçün qrant müsabiqəsi” çərçivəsində Azərbaycan Ədəbiyyat Fondunun həyata keçirdiyi “Yeniyetmə və gənclərdə mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması” layihəsinin tərəfdaşı olaraq yenilənmiş, yeni bölmələr əlavə ediımiş, layihənin təbliği üzrə funksional fəaliyyət aparılmışdır.