İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

Ann Petry (En Petri) amerikalı yazıçı, romançı, qısa hekayələr müəllifi və jurnalist olub. O, xüsusilə afroamerikalı qadınların həyatını, irqi ayrı-seçkiliyi, sosial ədalətsizliyi və yoxsulluğu ədəbiyyatda əks etdirməsi ilə tanınıb. Onun ən məşhur əsəri 1946-cı ildə nəşr edilmiş The Street romanıdır. Bu əsər bir milyondan çox satılan ilk afroamerikalı qadın müəllif romanı kimi ədəbiyyat tarixində mühüm yer tutur. Xanım yazar 12 oktyabr 1908-ci ildə doğulub. Bu gün anadan olmasının 118-ci ildönümüdür.

Ann Leyn Petri (Ann Lane Petry) ABŞ-ın Konnektikut ştatının Old Saybrook şəhərində anadan olub. O, savadlı və zəhmətkeş afroamerikalı ailəsində böyüyüb. Atası əczaçı, anası isə sahibkar olub. Ann əvvəlcə ədəbiyyat deyil, əczaçılıq sahəsində təhsil alıb. 1931-ci ildə Konnektikut Əczaçılıq Kollecini bitirib və bir müddət ailəsinə məxsus apteklərdə işləyib. Bununla yanaşı, yazmağa böyük maraq göstərib və qısa hekayələr qələmə almağa başlayıb.

1938-ci ildə Corc Petri ilə ailə qurduqdan sonra Nyu-Yorka köçüb. Harlem məhəlləsində yaşaması onun dünyagörüşünə və yaradıcılığına ciddi təsir göstərib. O, burada jurnalist kimi çalışıb, insanların gündəlik həyatını, qarşılaşdıqları çətinlikləri və cəmiyyətdəki bərabərsizlikləri yaxından müşahidə edib.

Ann Petrinin əsərlərində insan taleyi, qadınların cəmiyyətdəki mövqeyi, irqçilik, yoxsulluq və sosial təzyiqlər əsas yer tutub. O, qəhrəmanlarının həyatını təsvir edərkən yalnız onların şəxsi problemlərini deyil, həmin problemlərə səbəb olan ictimai şəraiti də göstərib

Petrinin yazı üslubu realistik təsvirləri, psixoloji dərinliyi və cəmiyyətə tənqidi yanaşması ilə seçilib. O, adi insanların həyatında baş verən hadisələr vasitəsilə böyük sosial problemləri oxucuya çatdırmağa çalışıb.

Ən məşhur əsərləri

- The Street — “Küçə” (1946)

Yazıçının ən məşhur romanıdır. Hadisələr 1940-cı illərdə Harlem məhəlləsində cərəyan edir. Əsərin əsas qəhrəmanı Luti Conson adlı qaradərili qadındır. O, oğlu ilə birlikdə daha yaxşı həyat qurmağa çalışır, lakin irqçilik, yoxsulluq və cəmiyyətdəki ayrı-seçkilik onun qarşısında ciddi maneələr yaradır.

- The Narrows — “Dar keçid” (1953)

Əsərdə irqi ayrı-seçkilik, sosial təbəqələr arasındakı fərqlər, sevgi və cəmiyyətin insan seçimlərinə təsiri araşdırılır.

- Harriet Tubman: Conductor on the Underground Railroad (1955)

Köləlikdən xilas olmaq istəyən insanlara kömək etmiş məşhur afroamerikalı fəal Harriet Tabmanın həyatını və mübarizəsini gənc oxuculara təqdim edən bioqrafik əsərdir.

- Miss Muriel and Other Stories — “Miss Muriel və digər hekayələr” (1971)

Müxtəlif insanların həyatını, cəmiyyətlə münasibətlərini və gündəlik qarşılaşdıqları çətinlikləri əks etdirən hekayələr toplusudur.

Ann Petry afroamerikalı qadın yazıçıların Amerika ədəbiyyatında daha geniş tanınmasına töhfə verib. Onun The Street romanının böyük kommersiya uğuru həmin dövrdə qadınların, xüsusilə qaradərili qadınların ədəbi uğurları baxımından mühüm hadisə idi.

1994-cü ildə o, Konnektikut Qadınlar Şöhrət Zalına yazıçı və jurnalist kimi daxil edilib. 1997-ci il aprelin 28-də, 88 yaşında doğulduğu Old Saybrook şəhərində vəfat edib.

Ann Petrinin yaradıcılığının əsas ideyası:

insanın həyatını yalnız şəxsi qərarları deyil, həm də yaşadığı cəmiyyətin şəraiti, sosial bərabərsizlik və ona göstərilən münasibət formalaşdırır. Onun əsərləri oxucunu ədalət, insan ləyaqəti və bərabərlik haqqında düşünməyə çağırır.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(12.10.2026)