İnci Məmmədzadə,

“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi

"Mənbənövşə vurğunuidim. Bənövşələryanındaağlayardım. Niyə ağlayardım, özümdə bilmirəm. Yaydayaylaqlaragedərək çayqırağındaköç salardım, ocaq çatardıqvə mənoocaqişığında çayabaxardım. Görərdim ki, dalğalar bir-birini qova-qova gedirlər, Ay da sularda üzür. Bu mənzərə ürəyimi titrədərdi. Məni şeirə, bax, o yanında diz çöküb ağladığım bənövşələr, bir də Ay işığı gətirib".

Belə deyirdi Məstan Günər.

Şənbə günü Azərbaycan Dövlət mükafatı laureatı  Məstan Günərin doğum günüydü, anadan olmasının 91 illiyi idi.

Məstan Dəmirçioğlu. Məstan Əsrikli. Məstan Məsum. Məsum Əliyev. Məstan. Məstan Günər.

Bu imzalar əlli ildən artıq poeziya yolçusu olan bir şairin tanıtmaları idi. Amma hansı imzaynan çıxış etməyinə baxmayaraq bir şeirindən, hətta bir misrasından bilinirdi ki, bu şeir Məstanındır.

Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü Günər 1935-ci il iyulun 25-də ərazicə kiçik olsa da ölkənin mədəniyyət xəritəsində əsaslı yer tutan Tovuz rayonunun Əsrik Cırdaxan kəndində anadan olub. Tovuz şəhərində orta məktəbi bitirdikdən sonra APİ-nin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsində təhsil alıb. İlk şerləri "Sosializm kəndi" rayon qəzetində dərc olunub. Lakin respublika mətbuatına 1955-ci ildə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində çap etdirdiyi "İsti köynək", "Körpü" şerləri ilə çıxmışdır. Həmin vaxtdan ciddi bədii yaradıcılığa başlayıb.

Publisistik və tənqidi məqalələrlə də çıxış edir. Onun ilk qələm təcrübələri, bir sıra lirik şerləri "Məstan Dəmirçioğlu", "Məstan Əsrikli", "Məstan Məsum" təxəllüsü ilə çap edilmişdir. İlk kitabları "Qartal", "Məsum Əliyev", "Məstan Əliyev", "Məstan" imzaları ilə dərc olunub. Son üç kitabı "Məstan Günər" təxəllüsü ilə nəşr edilib.

Əmək fəaliyyətinə jurnalist kimi başlayıb. Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində ədəbi işçi, redaktor, şöbə müdiri, baş redaktor olub. Sonra "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında şöbə müdiri, "Gənclik" nəşriyyatında böyük redaktor, baş redaktor müavini vəzifələrində işləyib. Bir müddət Azərinformun müxbiri olub.

O,Tovuz rayon İcra hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifəsində də çalışıb. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin üzvüdür. Jurnalistik fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanı ilə təltif edilib.

.

Səndən ötrü qəribsədim,

asaçları yovşananam.

Yaş ötdü, yaşınhökmünə

öyrəşən, uyuşananam.

Yeritaxıllı, tənəkli,

zərnaxışlı, güldöşəkli,

göyü göyərçinbəzəkli

çöllərə yaraşananam.

Sellərilə süpürləşən,

çətingünlərdə kürləşən,

göyçəkəlikömürləşən,

birçəyiqarlaşananam.

Fikirliyatsagecələr -

yuxusunuqatsaməgər,

gördüyünü səhər-səhər

sularadanışananam.

Tanınmış tənqidçiVaqifYusifliyazır:

“Məstan şeirə elə çöllərdən, kənddən-kəsəkdən, eldən-elatdan, anaların - ağbirçəklərin, ataların - ağsaqqallarınmehrindən, aşıqlarınsazındadillənənhavalardan, bulaqlarınzümzüməsindən, bənövşələrinyazqoxusundangəlmişdi.

Şeirinsanhisslərininpoetikifadəsidirvə bu şeirdə poeziyanınbütünkomponentləri özəksinitapmışdır. Birincisi; təsvir olunan Ana obrazına diqqət yetirək. Son dərəcə milli və koloritlidir. Ona yaraşdırılan təşbehlər çox dəqiq seçilmişdir: ana saçlarından yovşan iyi gəlir. Yovşan elə bir bitkidir ki, çöllərdə bitir. Qəribə, gözəl qoxusu var.

O qoxunu ancaq çöldə, kənddə-kəsəkdə yaşayanlar duya bilər. Saçın yovşana bənzədilməsi oğul həsrətinin bir ifadəsi deyilmi? Kənddən ayrılıb şəhərdə yaşayanlar həmişə çölü, çəməni xatırlamışlar. Çöl genişlikdir və təbiətin gözəlliklərini özündə əks etdirir. Ananın çöllərə təşbeh edilməsi də maraqlı tapıntıdır. "Birçəyi qarlaşan ana" - orijinal səslənir. Şeirdə Ana mənəvi planda da görümlüdür:

Nə inciyən, nə kin bilən;

ürəyini tez-tez silən,

ağladığı dəmdə gülən,

küsüb, tez barışan anam.

Yola çıxar köç görəndə,

uçmaq istər quş görəndə,

qollarını boş görəndə,

hərdən qubarlaşan anam.”

Məstan Günər həm də tanınmış bir uşaq şairi idi. Bu sahədə də uğurları az deyildi və Azərbaycan Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdü. Heyif ki, bugünkü ibtidai sinif dərsliklərində onun şeirlərinə rast gəlmirik.

Kitabları

1. Qartal

2. İlk görüş

3. Çəmən qızı

4. Nərgizim

5. Addımlar, addımlar

6. Nəğməli qovaq

7. Obalardan əsən yellər

8. Çalğıçı quşlar

9. Bir könüldən min könülə

10. Günərli şeirlər

11. Mən bir durna qatarında

12. Qoşmalar

O, 2010-cu ildə vəfat edib. Azərbaycan televiziyası tərəfindən Məstan Günərin həyat və yaradıcılığından bəhs edən Aylı vadinin şairi qısametrajlı sənədli televiziya filmi istehsal edilib.

Allah rəhmət eləsin!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(27.07.2026)