MƏŞHUR ŞAİRİN MƏŞHUR ŞEİRİ VƏ OXUCUYA MESAJI

Nail Zeyniyev, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Mən həmişə bu gündən sabaha göz dikmişəm,

Amma özüm-özümlə görüşə gecikmişəm.

Qalaq-qalaq işlərim,

Qələmlə dostluğumdan göyərən vərdişlərim,

Məni vurdu gah yerə, gah da uçurdu göyə,

Gecikdim ömrüm boyu özümlə görüşməyə.

İztirablar içində yox olsam da varımdan,

Gecikmişəm həmişə isti göz yaşlarımdan

Su verib becərdiyim bəhərimə, barıma.

Gecikmişəm içimdə doğan arzularıma

Gecikmişəm həyatı, həyatımdan ummağa.

Gecikmişəm ən uca, ən müqəddəs hissimin

Başına dolanmağa.

Gecikmişəm, çoxunu əzabıyla bezdirən,

Mənəsə qanad verən

Hər qəmə yox, Allahın sevdiyi bəndəsinə

Pay kimi göndərdiyi o möhtəşəm qəmə də.

Gecikmişəm uzaqda mələyən eşqimə də.

Macal da tapmamışam özümlə tək qalmağa.

Özümdən küsdürdüyüm sınıq, qırıq qəlbimi

Bir gün ələ almağa.

Vallah, özüm özümə çata bilmirəm daha,

Qaç-tutdu oynayırıq, yol uzun, mən özümü

Tuta bilmirəm daha.

                   (Bəxtiyar Vahabzadə)

Bəxtiyar Vahabzadənin bu şeirini oxuyanda adam elə bil güzgüyə baxır və orada gördüyündən çəkinir. Çünki bu misralar hər birimizin ən gizli yarasına toxunur biz özümüzlə heç vaxt düzgün hesablaşa bilməmişik.

İnsan nə qədər qəribədir, elə deyilmi? Bütün ömrünü başqalarını tanımağa, başqalarına çatmağa sərf edir, amma öz daxili dünyasına, öz həqiqi mənliyinə çatmaq üçün vaxt tapmır. Vahabzadə məhz bu faciəvi paradoksdan yazır. O deyir: "Mən həmişə bu gündən sabaha göz dikmişəm, amma özüm-özümlə görüşə gecikmişəm".

Bu misralar sadəcə şəxsi etiraf deyil. Bu, bütöv bir nəslin, bütün bir xalqın dramıdır. Biz hamımız sabaha ümid bağlayırıq, amma bu gün nə etdiyimizi, kim olduğumuzu anlamağa macal tapmırıq. Gələcəyin dalınca o qədər qaçırıq ki, indi-indiki halımızla üz-üzə gəlməyə cəsarətimiz çatmır.

Şairin etiraflarına qulaq asın: "Qalaq-qalaq işlərim, qələmlə dostluğumdan göyərən vərdişlərim, məni vurdu gah yerə, gah da uçurdu göyə". Burada nə var? Bir ömürlük yaradıcılıq, minlərlə misra, onlarla əsər... Amma bütün bunlar şairi özündən uzaqlaşdırıb. Poeziya ona qanad olub, amma eyni zamanda zəncir də olub. İşləri, vərdişləri, yaradıcılığı onu həm ucaldıb, həm də sındırıb.

Məgər bu, yalnız şairin taleyi deyil? Baxın ətrafınıza nə qədər insan var ki, öz işinin, peşəsinin, məşğuliyyətinin içində özünü itirmiş gəzir. Həkim xəstələrə baxır, müəllim dərs keçir amma heç kim özünə baxa bilmir. Hamı bir şeyləri "becərməkdə"dir, amma öz daxilini becərməyə, öz qəlbini düzəltməyə vaxt tapmır.

"Gecikmişəm isti göz yaşlarımdan su verib becərdiyim bəhərimə, barıma" - bu misranı oxuyanda insanın köksündəki ürəyi sıxılır. Deməli, şair öz ağrılarından belə düzgün istifadə edə bilməyib. Öz göz yaşlarını öz yarasına məlhəm edə bilməyib. Çünki dərdi də tez keçib, ona da vaxt ayıra bilməyib. Biz ağlamağa belə, kədərlənməyə belə tələsik yanaşırıq. Göz yaşı tökürük, amma həmin göz yaşından nə öyrəndiyimizi soruşmağa macal tapmırıq.

İndi gəlin ən ağrılı yerə toxunaq: "Gecikmişəm həyatı, həyatımdan ummağa". Bu cümlənin dərinliyini duymusunuzmu? Adam yaşayır, amma həyatdan bir şey gözləməyi də bacarmır. Həyat gedir, ötür, qurtarır, amma biz ondan nə istədiyimizi belə bilmirik. Günü-günə bağlayırıq, ili-ildən qovuruq, amma həyatımızdan nə umduğumuzu özümüzə belə izah edə bilmirik.

Vahabzadə deyir ki, gecikib hətta "ən uca, ən müqəddəs hissimin başına dolanmağa". Hər insanda bir müqəddəs guşə var - bəlkə vicdanı, bəlkə inamı, bəlkə məhəbbət hissi. Amma biz o müqəddəs guşəyə o qədər az gedib-gəlirik ki, oradakı işıq tədricən sönür. Ruh ehtiyaclarımızı ödəməyə vaxt qalmır, çünki bədən ehtiyacları bizi o qədər məşğul edir.

Sonra şair qəmdən danışır. Amma hansı qəmdən? "Allahın sevdiyi bəndəsinə pay kimi göndərdiyi o möhtəşəm qəmə". Burada dərin bir həqiqət var. Bütün qəmlər eyni deyil. Bəzi qəmlər insanı kiçildir, yıxır, sındırır. Amma bəzi qəmlər insanı böyüdür, dərinləşdirir, təmizləyir. Vahabzadə deyir ki, mən o müqəddəs qəmə də gecikdim. Deməli, hətta əzablanmağın da öz vaxtı, öz məqamı var. Biz isə tələsik yaşadığımız üçün hətta düz-əməlli kədərlənməyi də bacaramırıq.

"Macal da tapmamışam özümlə tək qalmağa" - bax, bu cümlə indiki dövrdə xüsusilə aktual səslənir. Biz tək qalmaqdan qorxuruq. Hər an bir səs-küy, bir ekran, bir təlaş axtarırıq ki, özümüzlə üz-üzə qalmayaq. Çünki özümüzlə tək qalanda incə suallar qalxır: mən kiməm? nə istəyirəm? hara gedirəm? düz yoldayammı? Bu suallara cavab vermək isə çox çətindir. Ona görə də qaçırıq tək qalmaqdan.

"Özümdən küsdürdüyüm sınıq, qırıq qəlbimi bir gün ələ almağa" - bu misraları oxuyanda isə insan utanır özündən. Çünki hamımız öz qəlbimizi sındırmışıq, qırmışıq, sonra da ona əhəmiyyət vermədən keçib getmişik. Özümüzə vəd veririk ki, bir gün düzəldəcəyəm özümü, bir gün vaxt ayıracam daxili dünyama. Amma o gün heç vaxt gəlmir.

Şeirin sonu isə tam bir təslimiyyətdir: "Vallah, özüm özümə çata bilmirəm daha, qaç-tutdu oynayırıq, yol uzun, mən özümü tuta bilmirəm daha". Bu "vallah" sözü and deyil, fəryaddır. Şair deyir ki, mən and içirəm, artıq özümə çata bilmirəm. Qaçıram özümdən, amma qaçdıqca uzaqlaşıram. Tutmağa çalışıram özümü, amma əlimdən sürüşüb gedir.

Bəxtiyar Vahabzadənin bu şeiri təkcə poeziya deyil, fəlsəfədir, psixologiyadır, həyat dərsidir! Bu misralar göstərir ki, böyük şair nə qədər çox yazmış olsa da, nə qədər ad-san qazanmış olsa da, ömrünün sonunda ən böyük peşmanlığı özü ilə düzgün görüşə bilməməkdir.

Bəs biz nə edək? Özümüzlə görüşməyi gec qoyub sabaha saxlamasaq yaxşı olar. Çünki sabah yenə başqa bir sabaha qalır və beləcə, ömür qurtarır, biz isə özümüzü tanımadan gedib-gəlirik bu dünyada.

Vahabzadənin bu şeiri xəbərdarlıqdır bizə: dayanın, tələsməyin, özünüzə baxın, özünüzlə danışın, özünüzü dinləyin. Çünki ən böyük qəflət özünü itirməkdir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(24.02.2026)